Herman versus William

Het is gelukt. Nooit ben ik erop uit geweest om een – letterlijk – spraakmakende foto te maken. Nu lijk ik er behoorlijk in de buurt te zijn gekomen. En eigenlijk onbedoeld. Tijdens de kermis liep ik tegen een leuk fotomoment aan. Moest alleen even de medewerking krijgen van de twee hoofdrolspelers. Dat bleek geen probleem. Vriendelijk uitleggen en vragen en de William Klein medewerking was geregeld. Nee, natuurlijk had ik geen iconische foto voor ogen zoals fotograaf William Klein in 1955 in New York maakte. Wilde alleen even kijken of het mogelijk zou zijn om – middels instructie en aanmoediging – een soortgelijke foto te maken. Waar het William Klein gelukt is een iconische foto te maken, is het mij gelukt een discussie op Facebook te ontlokken, onbedoeld. Tijd voor het verhaal.

Kermis

Voor de wekelijkse fotocolumn voor de krant wordt de gang gezet naar de kermis. Eens per jaar vertier in het centrum van de stad. Volgebouwd met lichtgevende draaiende en lawaaierige attracties. Tussendoor is er volop gelegenheid om van een versnapering te genieten. De kermis is een tijdelijk Hof van Eden voor de jeugd. Uhh, spreekwoordelijk gezien natuurlijk. Opgedirkt en geladen met hormonen vertoeft onze toekomst op de kermis. Zij houden scherp in de gaten dat het genieten van de activiteiten niet ten koste gaat van de stoere of wulpse uitstraling naar de andere sekse. Kortom, een prima ambiance om een fotomoment te scoren. Twee jongens doemen op in het vizier. Ze speuren veelvuldig de grond af en rapen. Zij spelen met speelgoedpistolen. De ultra zachte gele ‘kogels’ worden als cupidopijlen richting meisjes geschoten. Iedereen heeft het naar zijn zin. Even geen televisie, spelcomputer of mobiele smartphone. Gewoon lekker spelen en plezier hebben!

De William Klein foto

Toevalligerwijs richt ik mij tot de jongeman die het dichtst bij mij staat. Hij aarzelt en weet niet goed of hij in moet gaan op mijn vraag om gefotografeerd te worden. Ondanks het (nep)pistool in zijn hand ziet hij er kwetsbaar en timide uit. De andere jongen stapt met meer bravoure naar voren om wel gefotografeerd te worden. Direct en spontaan sluit de verlegen jongeling zich aan. Gebroederlijk gaan ze naast elkaar staan en volgen mijn bescheiden instructies op. Breed lachend richten zij hun erwtenpistool op mij. Voor de volgende foto kijken ze zo boos mogelijk. Het lukt hen goed en snel. Na het in ontvangst nemen van het compliment richten de jongens zich weer op hun spel en fladderen verder. Zelf ben ik tevreden over deze spontane straatfotosessie. Het blijkt ook de gewenste foto op te leveren voor de fotocolumn met bijpassend verhaal. Tijd om de mening te toetsen van mijn Facebook-fotovrienden.

Positief en negatief

Na publicatie op Facebook van de foto waarop de jongens bozig hun neppistool op mij richten, komen de reacties snel los. Gelukkig zijn het positieve reacties. De reguliere Likes passeren, het zijn er enkele honderden. Ook nemen tal van mensen de moeite om even een berichtje te droppen. De woorden zijn verschillend, de boodschap is positief. En dan, enige uren na publicatie, komt de eerste kritische noot binnen: “Nice photo but a bad example to set”. Kort daarop de volgenden: “very troubling imagery…” en “looking at those eyes, quite disturbing…”
Naar mijn gevoel ligt deze bewuste foto dicht tegen de iconische foto van Klein aan, wat intentie betreft dan. Kleins’ foto komt agressiever over, maar is ambivalent daar de agressiviteit wordt gedempt door de typische blik van de jongen rechts op de foto. Hoe dan ook, de bedoeling is en was om een foto te maken die intrigeert en mensen laat kijken. Maar het was geenszins de bedoeling een verontrustend beeld vast te leggen. Op de geplaatste kritische opmerkingen is gereageerd door diverse anderen. Men moest het niet zo serieus nemen. De jongens zijn aan het spelen. Enzovoort enzovoort. Als reactie op de sussende Dylann-Roof-11opmerkingen verscheen de tekst: “Yeah, I’m sure it’s all just in fun. Just ask this guy……” De verwijzing ‘this guy’ (zie foto rechts) slaat op Dylann Roof die negen mensen vermoord heeft en daarna zichzelf van het leven heeft beroofd (Charleston, juni 2015).

Eigenlijk weet ik niet of ik van een dergelijke verwijzing moet schrikken of niet. Speelden wij zelf vroeger ook niet op straat met een klappertjes pistool? Dit betekent toch niet dat er een moordenaar in ons of in onze kinderen schuilt, omdat er met een erwtenpistool gespeeld werd? Laat ik voorzichtig concluderen dat de tijd significant veranderd is. Wat William Klein in 1955 kon fotograferen, lijkt nu een gevoelig onderwerp te zijn en zelfs gevoelens van angst op te roepen. Waarmee aangetoond is dat fotografie een tijdsbeeld vastlegt, inclusief bijbehorende meningen en kritieken (positief en kritisch). Daags na het plaatsen van de verwijzing naar Dylan Roof is de foto bekroond met de Winner Award van de International Foto Portal.